LENGSTA HERNÁMIĐ: TÍBET EĐA PALESTÍNA? - endurbirt Morgunblađsgrein

Sveinn Rúnar Hauksson skrifađi hér grein 1. des­ember [2004] um sjálf­stćđis­mál Pal­estínu­araba. Ţar hnaut ég um eftir­far­andi orđ: "Her­nám Pal­est­ínu er orđiđ lang­vinnara en nokk­urt annađ í síđ­ari tíma sögu mann­kyns." Viđ ţessa setn­ingu verđ ég ađ gera ţá athuga­semd, ađ ţetta stenzt engan veginn. Hernám Vestur­bakkans hefur varađ frá 1967 (Sex daga stríđinu), en Tíbets allt frá 1949-51 ţegar kínverska komm­únista­stjórnin lagđi landiđ undir sig. Undarlegt ađ geta gleymt ţessu! Ástćđan er ekki sú ađ ţeir landvinningar hafi gengiđ ljúflega fyrir sig, öđru nćr. Allar ţjóđir, sem nú draga andann, ađ Darfúr­mönnum undan­teknum, myndu prísa sig sćlar yfir hlutskipti sínu í saman­burđi viđ ţćr ţjáningar sem hin friđsama ţjóđ Tíbeta varđ ađ ţola af hendi innrásar­hersins og síđar ofstćkisfullra Rauđra varđliđa og annarra ofsćkjenda áratugum saman.

Sveinn Rúnar hefur áđur, í viđtali í Útvarpi Sögu í maí 2003, talađ á sömu nótum, jafnvel í enn ýktari mynd. Ţar sagđi hann ađ hernám Ísraels á Vesturbakkanum vćri "lengsta hernám sögunnar" og "grimmasta hernám sögunnar," og er hvort tveggja fjarri lagi. Harđsvírađ hernám Sovétmanna á Eystrasalts­löndunum hafđi t.d. varađ rúma hálfa öld ţegar ţví loksins linnti um 1991, og til eru mun stćrri dćmi, bćđi frá nýlendutímanum og allt frá fornöld. (Naumast ţarf ađ taka fram ađ međ ţessari grein er ekki sagt eitt aukatekiđ orđ gegn ţví ađ Palestínumenn eigi ađ njóta réttlćtis.) Hvađ grimmdina snertir megum viđ minnast ţess ađ mannfall í hernámi Sovétmanna á Afganistan 1979-89 nam 1,5-1,6 milljónum manna, enn fleiri sćrđust, og 5-6 milljónir hröktust í útlegđ, sem olli stćrsta flótta­manna­vandamáli í sögu SŢ. Samt var ţetta lítiđ hlutfallslega miđađ viđ ađfarir Kínverja í Tíbet, eins og lesa má um í Le livre noir du Communisme (svartbók kommúnismans) o.fl. heimildum.

Alger undirokun ţjóđar

Hálfur 8.000 manna her Tíbets var stráfelldur strax í byrjun. Milli 10 og 20% ţjóđarinnar (a.m.k. um 432.000 manns) og jafnvel allt ađ 700.000 hafa falliđ í árásum 'Ţjóđfrelsishersins' kínverska og annarra ofbeldismanna ţađan, ţ.m.t. um 70.000 manns vegna hungursneyđar af mannavöldum 1959-63 og um 173.000 (skv. leyniţjónustu Dalai Lama) í fangabúđunum 166, sem ţekktar eru, en ţađan sluppu sárafáir lifandi. Heil munkasamfélög voru send í kolanámurnar. Vart er til sú fjölskylda í landinu sem sér ekki á bak ástvini sínum. Austur- og N-Tíbet (hálft landiđ) var innlimađ í héröđ í Kína og fólk ţar beitt enn meiri hörku en á 'sjálfstjórnarsvćđinu Tíbet' í vesturhlutanum. Fjöldi Kínverja var fluttur inn, ţar af um 300.000 til V-Tíbets, 2/3 ţeirra hermenn, og gerđi ţađ, ásamt međ ţjóđnýtingu og niđurbroti landbúnađarhátta, lífsafkomu Tíbeta enn erfiđari en ella. 'Stóra stökkiđ fram á viđ' og 'Menningarbyltingin' léku ţjóđina grimmilega, m.a. var óheyrilegu magni menningarverđmćta eytt, yfir 6.000 helgistöđum lokađ eđa ţeim breytt í annađ, styttur brćddar upp í hundrađa tonna tali, myndum og handritum rćnt eđa ţeim tortímt, og var sú eyđing margfalt hrćđilegri en sú sem talíbanar stóđu fyrir í öđru Miđ-Asíulandi, Afganistan. Um 100.000 manns tókst ađ flýja land, ţ.m.t. um hálfri forystusveit ţjóđarinnar og leiđtoga hennar, Dalai Lama. Mandarín-kínverska var til 1979 eina tungumáliđ sem leyft var viđ kennslu í skólum landsins. Tíbezkar konur á barneignaaldri ţora naumast ađ fara á sjúkrahús af ótta viđ fóstureyđingu eđa geldingu. Ţegar Hu Jaobang, ađalritari kínverska kommúnistaflokksins, sótti höfuđborgina Lhasa heim 1980, ofbauđ honum svo örbirgđin og gjáin milli Tíbeta og Han-Kínverja ţar, ađ hann kallađi ţađ "hreina og slétta nýlendustefnu".

Heildarfjöldi fallinna Palestínumanna á Vesturbakkanum og Gaza kemst sem betur fer ekki nema örlítiđ í áttina til ţeirra skelfilegu talna sem hér mátti lesa.

Hjarta okkar nćrri?

Hvađ veldur ţögn okkar um hlutskipti Tíbeta? Ekki gott atlćti ţeirra, svo mikiđ er víst. Ţađ vćri stór ávinningur fyrir málstađ Tíbets ef ţađ fengi ţótt ekki vćri nema brotabrot af ţeirri athygli sem Palestína fćr í fréttaflutningi fjölmiđla. Ástćđa vanrćkslunnar getur hvorki veriđ sú ađ Kínverjar eigi neitt inni hjá okkur né ađ Tíbetar hafi gert öđrum ţjóđum neitt til miska. Ef íslenzkir friđarsinnar vilja virkilega finna dćmi um ţjóđ sem á sér langa friđarhefđ og lagt hefur stund á ofbeldislaust líferni - eđa sýna samstöđu međ fólki sem nánast varnarlaust var knosađ og svívirt undir hernađarhćl stórveldis, ţá eru ţađ Tíbetar sem ćttu ađ standa okkur einna nćst hjarta. 

Grein ţessi birtist áđur í Morgunblađinu 13. des. 2004 og á ađalbloggsíđu minni 2007.

  • PS. 27.3. 2008:  Í marzmánuđi 2008 voru mikil mótmćli í Tíbet gegn yfirráđum og harđstjórn Kínverja; a.m.k. 140 Tíbetar hafa veriđ vegnir í gagnađgerđum Kínverja til ţessa dags. Um ţau mál o.fl. sem Tíbet varđar hef ég nú [ritađ 2008] safnađ saman ýmsum vefgreinum mínum í efnisflokkinn Tíbet, Kína, Taívan og vísa hér međ til hans, enda mun ég flokka skrif mín um Tíbet framvegis í ţá efnismöppu. – JVJ.

« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband