Gott frumvarp: landiš verši eitt kjördęmi - Er algerlega fylgjandi žessu

145. löggjafaržing 2015–2016.
Žingskjal 324  —  295. mįl.

Frumvarp til stjórnarskipunarlaga um breytingu į stjórnarskrį lżšveldisins Ķslands, nr. 33/1944, meš sķšari breytingum (eitt kjördęmi).

Flm.: Björgvin G. Siguršsson, Róbert Marshall, Össur Skarphéšinsson, Valgeršur Bjarnadóttir. [Innskot: Ég er yfirleitt sjaldan eša aldrei sammįla žessum hópi, en er žaš žó hér! - aths.jvj]

1. gr.

    31. gr. stjórnarskrįrinnar oršast svo:
    Į Alžingi eiga sęti 63 žjóškjörnir žingmenn, kosnir leynilegri hlutbundinni kosningu til fjögurra įra.
    Landiš er eitt kjördęmi.
    Ķ lögum um kosningar til Alžingis skal kvešiš į um śthlutun žingsęta og žess gętt aš hver samtök fįi žingmannatölu ķ samręmi viš heildaratkvęšatölu sķna. Žau stjórnmįlasamtök koma žó ein til įlita viš śthlutun žingsęta sem hlotiš hafa minnst žrjś af hundraši af gildum atkvęšum į landinu öllu.

2. gr.

    Lög žessi öšlast žegar gildi.

Greinargerš fylgir frumvarpinu, fróšleg um żmislegt og engum vorkunn aš lesa hana, en varšar mest hugmyndir fyrri tķma, frumvarp Héšins Valdimarssonar um efniš, įriš 1927, o.fl. Veršur lįtiš nęgja aš birta hér seinni huta greinargeršarinnar, sem er žannig:

    "Kostir žess aš landiš verši eitt kjördęmi eru augljósir. Hér skulu nokkrir nefndir:
    1.     Fullkominn jöfnušur nęst milli kjósenda og misvęgi atkvęša er ekki lengur til stašar. 
    2.     Stjórnmįlaflokkar fį žann žingmannafjölda sem atkvęši žeim greidd segja til um. 
    3.     Žingmenn hafa heildarhagsmuni aš leišarljósi ķ störfum sķnum en ekki žröng kjördęmasjónarmiš. 
    4.     Kosningakerfiš er einfalt og aušskiliš. 
    Žeir gallar sem nefndir hafa veriš į žvķ aš landiš verši eitt kjördęmi eru žeir helstir aš žingmenn verši of fjarri kjósendum sķnum samfara minnkandi įhrifum dreifbżlisins hvaš fjölda žingmanna varšar. Einnig er nefnt aš flokksręši gęti aukist žar sem fyrir liggur aš hjį stęrri stjórnmįlaflokkum yrši um nokkurs konar sjįlfkjör aš ręša hjį efstu frambjóšendum žeirra į landslistum. Flutningsmenn benda hins vegar į aš vilji stjórnmįlaflokkar sękja kjörfylgi vķtt og breitt um landiš leggja žeir frambošslista sķna vitaskuld fram į žann veg aš žar verši góš breidd fulltrśa žéttbżlis og dreifbżlis. 
    Til aš tryggja virkt lżšręši viš val fulltrśa flokkanna į frambošslistum kemur einnig til įlita aš ķ kosningalög yršu fest įkvęši ķ žį veru. Mį žar nefna įkvęši um persónukjör, prófkjör stjórnmįlaflokka, auknar heimildir kjósenda viš endurröšun frambjóšenda į frambošslistum og aš vęgi žeirra breytinga yrši aukiš umtalsvert, hugsanlegt frelsi kjósenda til aš velja einstaklinga į fleiri en einum frambošslista og fleiri skyld atriši. Ekki er meš frumvarpi žessu tekin afstaša til žess hvernig aukin įhrif kjósenda į frambošslista og aukiš persónuval ķ kosningum verša tryggš ķ kosningalögum. Žau įlitaefni ber aš fara yfir og įkvarša viš naušsynlega endurskošun kosningalaga verši frumvarp žetta samžykkt.
    Ljóst er aš stušningur viš tillöguna um aš landiš verši eitt kjördęmi hefur aukist umtalsvert hin sķšari įr. Ę fleiri žingmenn śr öllum stjórnmįlaflokkum hafa lżst yfir stušningi viš žaš fyrirkomulag kosninga. Ķ žvķ ljósi vęnta flutningsmenn vķštęks stušnings viš frumvarpiš en mikilvęgt er aš nį žverpólitķskri samtöšu um slķkt grundvallarmįl ķ lżšręši landsins.
    Ķ 1. gr. frumvarpsins er lagt til aš 1. mgr. 31. gr. stjórnarskrįrinnar um fjölda žingmanna og hvernig kosningu žeirra skuli hįttaš verši óbreytt en aš ķ staš 2.–6. mgr. komi tvęr nżjar mįlsgreinar.
    Lögš er til sś breyting ķ 2. mgr. aš landiš verši eitt kjördęmi ķ staš sex kjördęma. Nśverandi skipan mįla žykir draga śr samkennd žjóšfélagsins og styšja gęslu sérhagsmuna į kostnaš heildarhagsmuna. Meš žvķ aš gera landiš aš einu kjördęmi nęst fullkominn jöfnušur milli kjósenda žannig og um leiš mannréttinda, svo aš misvęgi atkvęša er ekki lengur til stašar. Aš sama skapi fengju stjórnmįlaflokkar žann žingmannafjölda sem atkvęši žeim greidd segja til um og jafnframt yrši kosningakerfiš einfalt og aušskiliš.
    Ķ 3. mgr. er lagt til aš ķ lögum um kosningar til Alžingis skuli kvešiš į um śthlutun žingsęta og žess gętt aš hver samtök fįi žingmannatölu ķ samręmi viš heildaratkvęšatölu sķna. Hér miša flutningsmenn viš d'Hondt-regluna sem notuš hefur veriš lengst af hér į landi.
    Žį er ķ 3. mgr. lagt til aš viš śthlutun žingsęta komi žau stjórnmįlasamtök ein til įlita sem hlotiš hafa minnst žrjś af hundraši af gildum atkvęšum į landinu öllu. Įkvęši žetta tengist žvķ markmiši aš žing verši aš vera starfhęft. Margir smįir flokkar gętu gert stjórn landsins erfiša. Til žess aš nį framangreindu markmiši er žvķ lagt til aš settar verši kröfur um įkvešiš lįgmarksfylgi, svokallašan žröskuld, žannig aš žeir flokkar sem ekki nį žessum žröskuldi fįi ekki fulltrśa į Alžingi. Ef engir žröskuldar vęru dygšu rösklega 1,5% atkvęša til žess aš fį mann kjörinn, ž.e. um 2.800 atkvęši. Sś tala gęti hins vegar lękkaš eitthvaš ef framboš vęru mörg. Meš 3% žröskuldi yrši žetta lįgmark nś rśmlega 5.000 atkvęši og nęgši žaš til aš koma tveimur til žremur žingmönnum aš, allt eftir žvķ hvernig atkvęši skiptust aš öšru leyti. Žröskuldar žessir eru alžekkt fyrirbęri vķša um lönd žótt mjög sé misjafnt hversu hįir žeir eru. Žaš er mat flutningsmanna aš meš žessu sé ekki girt fyrir aš sjónarmiš minni hluta fįi notiš sķn. 
    Grundvallaratrišiš er aš meš žvķ aš gera landiš aš einu kjördęmi og öll atkvęši kosningarbęrra landsmanna jafn žung er stigiš stórt skref ķ mannréttindum į Ķslandi. Engin haldbęr rök eru fyrir žvķ aš vęgi atkvęša sé misjafnt eftir bśsetu fólks. Ašrar leišir en kosningakerfiš eru miklu ešlilegri til žess aš bęta stöšu einstakra byggša til bśsetu ķ žeim. Žvķ telja flutningsmenn mįlsins tķmabęrt og įrķšandi aš rįšast ķ žessar breytingar į stjórnarskrį landsins žannig aš breytingar žessar taki sem fyrst gildi."

Eftiržankar JVJ:

  • Ķ raun žykir mér 3% žröskuldurinn óžarfur, en hann er žó mun skįrri en 5% žröskuldurinn. 
  • Įfangaskref ķ įtt til žessa einskjördęmis-fyrirkomulags gęti veriš aš sameina į nż Reykjavķk ķ eitt kjördęmi. En Sjįlfstęšisflokkurinn baršist fyrir sundurskiptingu žess ķ žįgu eigin ašstöšu, žvķ aš meš alls į 3. tug žingmanna (allra flokka) śr einu Reykjavķkur-kjördęmi yrši mun einfaldara fyrir flokksbrot ķ žeim flokki aš kljśfa sig śt śr og mynda nżjan flokk eša nżtt framboš.
  • Ekkert ętti aš aftra žingmönnum hinna flokkanna frį žvķ aš samžykkja žetta frumvarp, t.d. ekki Pķrötum og Bjartri framtķš og varla Vinstri gręnum, en um Framsóknarflokkinn er žó tvķsżnna, enda hefur hann löngum veriš dragbķtur į réttlįta skiptingu žingsęta.
  • Samžykkt einskjördęmis-fyrirkomulags fyrir landiš allt yrši mikil lyftistöng fyrir lżšręši og möguleika samtaka til aš bjóša fram til Alžingis og nį kosningu įn žess aš žurfa aš undirbśa slķkt į löngu įrabili eša meš grķšarlegu starfi og jafnvel fjįrstušningi umfram žaš sem ešlilegt mętti kalla.

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband